Vrienden maken

Kun je je open stellen voor iemand die anders denkt, ergens anders vandaan komt, andere overtuigingen heeft? Kun je vrienden worden met iemand die heel anders aankijkt tegen dat wat jij normaal vindt? Durf je vraagtekens te zetten achter je eigen gelijk?

De confrontatie

Met deze vragen werd ik door Peter Samwel afgelopen zondag in De Ontmoeting geconfronteerd. Hele boeiende vragen die ik graag met ‘ja’ zou beantwoorden, maar in de praktijk heb ik natuurlijk ontelbaar veel blinde vlekken. Als ik eerlijk ben, speelt mijn leven zich voornamelijk af binnen een groep gelijkgestemden. Hoeveel mensen met een beperking komen er op mijn verjaardag? En hoeveel moslims? Hoeveel mensen met een niet-blanke huidskleur wonen bij mij in de straat?

Ongemakkelijk

Vooral op reis merk ik hoe ongelooflijk Nederlands/Europees/westers ik denk en kijk. In Florida zocht ik in een reflex naar de kerktoren om het centrum van de stad te vinden (wat geen zinvolle strategie bleek). In Bhutan verwonderde ik me erover dat je plaats in de kinderrij in het gezin bepalend is voor je latere beroep (de oudste wordt monnik, de jongste blijft thuis om voor de ouders te zorgen) en werd ik me bewust van mijn hang naar persoonlijke keuzevrijheid. En in Zuid-Afrika struikelde ik over het Nederlandse concept ‘polderen’ dat een vorm van gelijkheid impliceert. Toen ik met de huishoudelijke hulp op Diepkloof wilde overleggen over hoe laat we naar de stad zouden gaan voor haar en mijn boodschappen, keek ze me met grote ogen en licht geïrriteerd aan. Ze snapte me niet en wilde gewoon horen hoe laat ik haar zou ophalen. Even de wensen inventariseren, overleggen en samen afspraken maken, was er echt niet bij. Dat ik haar bij thuiskomst even wilde helpen en een van haar boodschappentassen in haar keuken wilde zetten, was trouwens ook niet de bedoeling. Kwam dat door onze verhouding werkgever-werknemer? Speelde het feit dat wij verschillen van huidskleur een rol? Of was het gewoon een Afrikaanse vorm van beleefdheid? Hoe dan ook, haar reactie voelde voor mij ongemakkelijk. Ik voelde me in een dominante rol geduwd die ik niet wilde hebben. En mijn manier van doen was voor haar mogelijk net zo ongemakkelijk. Ik trok haar in een concept dat daar niet bestaat. Lastig en interessant.

Wat is ‘goed’?

Ik merk dat het best moeilijk is om je open te stellen voor Zuid-Afrikaanse denkbeelden en gewoonten. Het ligt zo voor de hand om ‘politiek correct’ te zijn. Vanuit ‘hier’ is het allemaal wel duidelijk wat je ervan zou moeten vinden. Het is dan verwarrend te merken dat die houding ‘daar’ niet echt helpt in het dagelijkse contact met andere mensen. Je maakt er geen vrienden mee. Wat ‘hier’ als juist en goed wordt ervaren, krijgt ‘daar’ een heel ander gezicht. Wil je echt vrienden maken, dan zul je dus alle ‘weten’ moeten laten varen. En je laten verrassen!

Lang leve de ontmoetingen met mensen die geworteld zijn in andere culturen zou je dus zeggen. Het confronteert, verwart, schept ruimte voor nieuwe ideeën, relativeert je eigen gedoetje en ontspant.

Diversiteit

Peter, bedankt voor je vragen! Nee, het lukt me dus lang niet altijd om iemand ‘blanco’ te ontmoeten. Het is niet eens zo makkelijk om ‘anderen’ tegen te komen. Maar dat is wel wat ik ga proberen, meer werk maken van diversiteit in mijn vriendenkring.